Başkan Barzani ve Suriye'de Kürtlerin haklarının güvence altına alınmasındaki rolü

Said Ömer

Başkan Mesud Barzani, yıllardır Suriye Kürdistanı'ndaki Kürtlerin karşı karşıya olduğu sorunların çözümüne yönelik çabalarda önemli rol oynadı. Bu rol, Kürtlerin birliğini sağlama, Suriye'deki Kürtlerin ulusal haklarını elde etme, siyasi ve barışçıl çözümlere ulaşmak için çeşitli taraflar arasında arabuluculuk yapma çabalarını teşkil ediyor.

*Başkan Barzani'nin rolüne kapsamlı bir bakış:

1- Kürt birliğini güçlendirme

Suriye devriminin 2011 yılında başlamasından bu yana Başkan Barzani, Kürt halkının meşru haklarını güvence altına almak için Suriye'deki Kürt siyasi duruşunun birleştirilmesi çağrısında bulundu. Bu çabalar, Suriye'deki Kürt partileri arasında, özellikle Kürt Ulusal Konseyi (ENKS) ile (PYD) arasında "Erbil Anlaşması 1", "Erbil Anlaşması 2" ve "Dohuk Anlaşması" gibi anlaşmalarla somutlaştı. Bu anlaşmalar, Kürt partileri arasındaki farklılıkları azaltmayı ve Suriye'deki siyasi gelişmelerle başa çıkmak için birleşik bir cephe oluşturmayı amaçlıyordu.

Örneğin, Aralık 2024'te Beşar Esed rejiminin devrilmesinden sonra, Başkan Barzani, Kürt Ulusal Konseyi (ENKS) ile görüşmek ve SDG Genel Komutanı'nı Kürt sorununun geleceğine ilişkin siyasi vizyonun birleştirilmesini görüşmek üzere Erbil'e davet etmek için Suriye Kürdistanı'na bir temsilci gönderdi. Şubat 2025'te gerçekleşen bu toplantıda, yeni Suriye yönetimiyle müzakerelerde Kürt partilerinin ortak tavır benimsemesinin önemi vurgulandı.

2- Suriye'deki Kürtlerin ulusal haklarını destekleme

Başkan Barzani, Suriye'deki yeni siyasi sistemin Kürt halkının hak ve isteklerini dikkate alması gerektiğini defalarca vurguladı. Ocak 2025'te Alman Devlet Bakanı Tobias Lindner gibi uluslararası şahsiyetlerle yaptığı görüşmelerde, Suriye'deki Kürtlerin büyük fedakarlıklar yaptığını ve kaderlerine barışçıl diyalog yoluyla karar vermeleri gerektiğini vurguladı. Ayrıca, Kürtlerin Suriye'de onlarca yıldır muzdarip olduğu zulmü sona erdirmeye çağırdı ve Yeni Suriye Anayasası'nda haklarını belirlemenin önemine değindi.

3- Kürt ve Suriye tarafları arasında arabuluculuk

Başkan Barzani'nin etkili arabulucu rolü, özellikle Suriye'de Esed rejiminin devrilmesinden sonra yaşanan siyasi değişimlerin ardından son dönemde daha da belirginleşti. SDG ile ENKS'nin görüşlerinin yakınlaştırılması, Kürt partileri ile Şam'daki yeni Suriye yönetimi arasında da görüş birliğinin sağlanması için çalışmalar yürüttü. ABD ve Fransa'nın da desteklediği çabaların bir parçası olarak, Başkan Barzani'nin arabuluculuğunun temel noktalarda anlaşmaya varılmasına yol açtığı belirtiliyor.

4- Siyasi ve insani destek

Kriz dönemlerinde Başkan Barzani Suriye Kürdistanı'na somut destek sağladı. Örneğin 2014 yılında Kobani'de terör örgütü IŞİD'e karşı Peşmerge güçlerini Kürtlere destek amacıyla göndererek kentin kurtarılmasına katkı sağladı. Kürdistan Bölgesi de yüz binlerce Kürt ve Suriyeli mülteciye kapılarını açmış, Barzani Yardım Vakfı da Suriye Kürdistanı'ndaki halkımıza birçok kez insani yardım ulaştırmıştır. En sonuncusu 2023 yılında Efrin'in birçok bölgesini vuran depremden sonra olmuştur.

5-Dış zorluklarla karşılaşma

Başkan Barzani, Kürdistan İşçi Partisi'nin (PKK) Suriye Kürdistanı'ndaki varlığının, Türkiye'nin bölgeye müdahalesine bahane oluşturduğunu ve bu nedenle büyük bir zorluk oluşturduğunu belirtti. Başkan Barzani, Ocak 2025'te verdiği bir röportajda, Suriye Kürtlerinin kendi kaderlerini kendilerinin tayin etmesi için PKK'ye çağrıda bulundu.

6- Bölgesel ve uluslararası etkisi

Başkan Barzani, Türkiye, ABD ve Fransa gibi bölge ve uluslararası ülkelerle kurduğu güçlü ilişkiler sayesinde Suriye'deki Kürt sorununun uluslararası alanda daha da güçlenmesini sağladı. Ocak 2025'te Amerikan "Forbes" dergisinde yayımlanan bir raporda, Başkan Barzani'nin Kürtleri birleştirme ve bölgesel istikrarı sağlamadaki rolü övülerek, çabalarının Suriye'deki Kürt sorununa kalıcı çözümler bulunmasına katkıda bulunduğu belirtildi.

Son olarak;

Suriye Kürdistanı'ndaki sorunların diplomasi ve diyalog yoluyla çözülmesi için çabalayan Başkan Mesud Barzani, Kürt mücadelesinin sembolü olarak görülüyor. Rolü sadece Kürt partileri arasında arabuluculuk yapmakla sınırlı değil, bölgede istikrarın sağlanmasına odaklanarak, onların siyasi haklarını desteklemeyi de kapsıyor. İç ve dış zorluklara rağmen, özellikle ülkede büyük siyasi değişimlerin yaşandığı bu tarihi aşamada, Suriye'deki Kürtlerin geleceğini şekillendirmede çabaları çok önemli olmaya devam ediyor.