Bedir Camus: Suriye'nin geleceğinde Arapça ve Kürtçeyi hayal ediyoruz

Welat TV - Erbil

Suriye siyasi sahnesinin karmaşıklığı ve muhalefetinin karşı karşıya olduğu iç ve dış zorluklar karşısında, Suriye meselesine adil ve kapsamlı bir siyasi çözüme ulaşmayı amaçlayan Suriye Müzakere Komisyonu'nun rolü önem taşıyor.

Welat TV, Kürdistan Bölgesi'nin başkenti Erbil'de, Suriye Müzakere Komisyonu Başkanı Bedir Camus ile röportaj gerçekleştirdi.

*Welat TV: Bugün Erbil'de bazı partilerin temsilcileri ve sivil toplum aktivistleriyle buluştunuz, toplantının konusu neydi, toplantılarınızı nasıl değerlendirirsiniz?

**Bedir Camus: Müzakere Komisyonu'nun, ilişkiler ve ortaklıklar kurmak için gerçekleştirdiği bugünkü istişare toplantısına katılan Kürtler, Araplar ve Süryaniler’den Suriyeli kardeşlerim ile görüşmek üzere Erbil'de bulunmaktan ve Suriyeli aktörler, partiler, bloklar ve sivil toplum örgütleriyle ortak çalışmaktan mutluluk duyuyorum.

*Welat TV: Toplantının konusu neydi?

**Bedir Camus: Bildiğiniz gibi Müzakere Komisyonu, misyonu müzakere ve siyasi süreç olan bir organdır ve bu nedenle toplantı, Suriye ve bölgedeki siyasi durum ve siyasi süreçle ilgili tartışmalar çerçevesinde gerçekleşti. Suriye ve siyasi süreç nereye gidiyor, Suriyelilerin faaliyetlerde rolü nedir ve cephemizi nasıl güçlendirebiliriz. Siyasi çözüme ve uluslararası kararların uygulanmasına destek verilmesine değindik. Suriye'nin ve halkın birliğinin korunması için uluslararası kararların uygulanması dışında başka bir çıkış yolu görmüyoruz.

*Welat TV: Rejimle müzakerelerden bahsetmeden önce, Müzakere Komisyonu hakkında bir soru sormak istiyorum. Müzakere Komisyonu içindeki farklı kesimler arasındaki anlaşmazlıkları sıklıkla duyuyoruz. Gerçekten herhangi bir anlaşmazlık var mı?

**Bedir Camus: Tüm kurumlar gibi, Müzakere Komisyonu içinde de kesinlikle farklı görüşler var. Müzakere Komisyonu temsil eden yedi bileşen (Ulusal Koalisyon, Ulusal Koordinasyon Koalisyonu, askeri gruplar, Kahire Platformu, Bağımsızlar Bloğu, Kürt Ulusal Konseyi, Moskova Platformu) siyasi çözüm ve Riyad beyanına bağlı kalma konusunda mutabık.

*Welat TV: Moskova ve Kahire platformları... Aralarında bir anlaşmazlık yok mu?

**Bedir Camus: Moskova ve Kahire platformları mevcut. Geçen hafta Cenevre'de bir toplantı yapıldı. Müzakere Komisyonu tarafından yapılan tüm toplantılara katılımları var. Evet, bazı iç anlaşmazlıklar var.

*Welat TV: Bu anlaşmazlıklar neyle ilgili? Siyasi mi yoksa organizasyonel mi?

**Bedir Camus: Siyasi değil organizasyonel farklılıklar. Oylamalar, seçimler ve kararlar müzakere organında onaylanıyor. Demokratik çalışmayı kabul etmeyen, yani kararlara katılmayan partiler var. Oylamanın durdurulmasını ya da durma kararı verilmesini istiyorlar. Bu yanlış bir yöntem. Biz demokrasiye ve uzlaşmanın genel bir eğilim olduğuna inanıyoruz ama özellikle zor ve karmaşık bir aşamada hiçbir parti Müzakere Komisyonu'nun çalışmalarını engelleyemez. Özellikle de bu zor ve karmaşık aşamada ve bu zorlu siyasi ortamda.

*Welat TV: Anlaşmazlıkların olduğu organizasyonel konular nelerdir ve kimlerle?

**Bedir Camus: Tüm siyasi bloklar gibi, farklılıklar istesek de istemesek de kotalarla ilgili, ancak müzakere organı içindeki herhangi bir oylama %75'i aştığında, bileşenlerin çoğunun anlaşmayı onayladığı yönünde fikir birliği var.

Ancak anlaşmazlık bir platform ile değil, daha ziyade platformlarda görüşlerini tüm Müzakere Komisyonu'na dayatmak isteyen kişilerden kaynaklanıyor. Bu kabul edilemez. Yüzde 10'un ya da yüzde 15'in kararı değiştirmesi mümkün değil. Onların itiraz hakkı var ama sonuçta kervan yoluna devam ediyor. Bizim uluslararası sorumluluklarımız, yükümlülüklerimiz var, uluslararası forumlarda varlığımız var, Komisyon'un yaptığı da bu.

*Welat TV: Kürt Ulusal Konseyi (ENKS) bu tartışmaların bir parçası mı?

**Bedir Camus: Hayır. Kürt Ulusal Konseyi (ENKS) Müzakere Komisyonu'na girdiğinden beri takdir görüyor ve her zaman kendi içinde uzlaşma sağlamaya çalışıyor, komisyonda da her zaman uzlaşma ve destek çağrısında bulunuyor.

*Welat TV: MSD veya SDG'nin Müzakere Komisyonu'na katılması ihtimali var mı, sizden bunu yapmanız istendi mi?

**Bedir Camus: Bu konu gündeme getirilemez, çünkü sonuçta Komisyon içindeki bileşenlerin kararı ve Komisyonun genişletilmesi uluslararası bir konferansı gerektiriyor, çünkü Komisyon Riyad Konferansı'nda oluşturuldu ve bu nedenle herhangi bir bileşeni eklemek için yeni bir konferans düzenlenmesi gerekiyor.

Herhangi bir bileşenin eklenmesi öncelikle bu bileşenin kim olduğunu ve temsilinin ne olduğunu bilmemizi gerektiriyor ve bu konuda uluslararası bir anlaşmaya varılabilmesi için Suriye'nin onayı gerekiyor. SDG'nin Suriyeliler arasında pek çok soru işaretinin olduğunu, arkasında kimin olduğu ve kimi takip ettiği hakkında şüphelerin olduğunu hepimiz biliyoruz.

*Welat TV: Suriyelilere göre mi, Türkiye'ye göre mi?

**Bedir Camus: Hayır, Suriyelilere göre. Müzakere heyetindeki Suriyeli bileşenlerin üyelerinin tümü Türk değil, ya da Türkiye'ye yakın değil. Hatta müzakere heyetinin bazı bileşenleri SDG ile iletişim kurmak ve müzakere yapmak için birçok girişimde bulundu, örneğin Kürt Ulusal Konseyi (ENKS), Koordinasyon Heyeti, Moskova Platformu ve Kahire Platformu'nun üyeleri, SDG verdiği sözleri yerine getirmediği için çoğunluğu olumsuz bir tutumla geri döndü. SDG içinde, Kürdistan İşçi Partisi'nin (PKK) büyük etkisi, Suriye'nin kuzeydoğusundaki Suriyelilere yönelik çocukların silah altına alınması, siyasetçilere ve sivil toplum kuruluşlarına kötü davranışların varlığı söz konusu.

SDG'nin tüm politikaları olumsuz ve Suriyelilerin onlara açık olmamasının nedeni de bu.

*Welat TV: Müzakere Komisyonu içindeki Kürt Ulusal Konseyi'nden (ENKS) bahsettiniz. Suriye'de başka bileşenler de var, bunların neden temsilcileri yok?

**Bedir Camus: Temsil Riyad Konferansı temelinde gerçekleşti ve müzakere heyetinde bulunmayan bileşenler, partiler ve bloklar da var. Biz Suriye devriminin hedeflerini temsil ediyoruz, 2254 sayılı Kararı temsil ediyoruz ve bunun için çabalıyoruz. Bu, tüm bileşenlerin ve tüm siyasi hareketlerin BM gözetiminde yeni bir anayasaya ve demokratik seçimlere doğru ilerlemesine olanak tanıyacak ve böylece herkes hakkını alacaktır.

Dediğim gibi, tüm dünyada halkın tamamını temsil eden birleşik bir muhalefet yok. Muhalefet kurulduğu günden bu yana Suriye'de siyasi eylem ve uluslararası kararlar yoluyla demokratik değişim arayışındadır. Biz rejimden pay alıp geri kalan bileşenleri oyun dışı bırakmanın peşinde değiliz. Gelecekteki Suriye'de tüm bileşenlerin haklarına sahip olması için çabalıyoruz.

*Welat TV: Rejimle müzakereleriniz ne durumda?

**Bedir Camus: Rejim, 2014'ten bu yana siyasi çözüm arayan tüm müzakere girişimlerini ve uluslararası toplantıları başarısızlığa uğrattı. Ya gelmiyor, gelmek zorunda kalırsa da sabote etmeye çalışıyor. Rejim hala askeri çözüme ve iktidarda kalabilmesi için en iyi çözümün güvenlik çözümü olduğuna inanıyor. Suriye halkının yoksulluğu, kamplarda, iltica ettikleri dış ülkelerinde ve denizlerde ölmesi umurunda değil. Bu rejimin tek derdi rejim liderinin koltuğunu nasıl koruyacağıdır.

Sonuçta müzakereler sadece rejimle değil, Birleşmiş Milletlerle, diğer ülkelerle ve Suriye halkının bileşenleriyle tüm uluslararası forumlarda Suriye meselesinin açıklanması için baskı yapmak üzere müzakere ediyoruz. Siyasi çözüm olmadan çözüm olmaz ve rejim izlediği politikayı sürdürmeye devam ederse Suriye sonsuza kadar bir sarmal içinde kalacaktır.

*Welat TV: Yaklaşan toplantılara dair işaretler var mı?

**Bedir Camus: Bir hafta önce New York'ta ve Cenevre'de toplantılarımız vardı. Suriye konusunda uluslararası bir konferans düzenlemeye çalışıyoruz.

*Welat TV: Nerede ve ne zaman?

**Bedir Camus: Diğer ülkelere ve uluslararası kuruluşlara ulaşmaya çalışıyoruz, onlara bölgenin tehlikede olduğunu, birçok savaşın yaşandığını, bölgenin gerilime doğru gittiğini, bedelini ödeyenin ise Suriye halkının olduğunu söylüyoruz. Biz sadece muhalif Suriye halkını değil, tüm Suriye halkını önemsiyoruz. Biz kendi bölgelerimizdeki ve rejimin bölgelerindeki çocuklarımız için endişeleniyoruz. Bu insanlar ölüyor ve rejim, sırf koltuğunu korumak için gençleri ölüme sürüklüyor. Biz tüm Suriyeliler için bir Suriye istiyoruz. Tüm Suriyelileri korumak için Suriyelilerin kendi topraklarında kalmalarını, yerlerinden edilmemelerini, başka ülkelere gitmemelerini ve kamplarda kalmamalarını istiyoruz.
Suriye'nin tüm şehirlerindeki halkımıza, Lazkiye, Dera, Şam, Humus, Kamışlo, Deyrizor, Rakka, İdlib ve kurtarılan bölgelerdeki çocuklarımıza mesajımız budur, onları ve Suriye'nin geleceğini düşünmeliyiz.

*Welat TV: Uluslararası toplumun Suriye krizini çözmek istemediğini düşünüyor musunuz?

**Bedir Camus: Benim düşünceme göre, uluslararası toplumun Suriye meselesine büyük ilgisi olduğu yönünde, ama uluslararası toplumda her zaman önemli konular olmuştur, tarihsel olarak birçok aşamadan geçtik, Ukrayna, Sudan ve diğer savaşlar gibi.

Ülkeler dosyaların önemine bakıyor ve bir dosyayı çözemedikleri takdirde daha önemli bir dosyaya yöneliyorlar. Mesela şimdi Captagon, terör ya da sığınma sorununu çözmek istiyorlar.

Suriye topraklarında çok sayıda güç ve ülkenin varlığı işleri zorlaştırıyor, zira Suriye topraklarında çatışmalar sürüyor. Rejim sınırları devletlere ve milislere açtığından, ülke hesaplaşma ve uluslararası çatışmaların arenası haline geldi. Bedelini halk ödüyor. Suriye sorununun çözümü bütün bölgelerde zor.

Ayrıca bir yıl ve iki aydır barışçıl mücadelesini sürdüren ve 2254 sayılı Uluslararası Kararın uygulanmasını talep eden Süveyda halkımızı da selamlıyoruz.

*Welat TV: Gelecekte Suriye'de nasıl bir yönetim sistemi hayal ediyorsunuz?

**Bedir Camus: Net bir vizyonumuz var. Uluslararası kararda yer alan demokratik ve sivil bir devlet, yeni bir anayasa ve Suriyelilerin yeni bir anayasa yoluyla yeni bir toplumsal sözleşmenin inşasına katılmasını istiyoruz. Tüm Suriyelilerin geleceğin Suriye'sinin inşasına katılması ve Suriye'nin geleceğinin bir parçası olmasını istiyoruz, aksi takdirde bu mesele gerçekleşmeden sürdürülebilir barışın devam etmesi mümkün değil.

Anayasa, kendi bünyemizde üzerinde çalıştığımız önemli bir konu ve ayrıca geçici bir yönetim organının da olması gerekiyor. Çünkü güvenli ve tarafsız bir ortam oluşturmadan, anayasa referandumu mümkün değil.

*Welat TV: Suriye'de federalizmi kabul ediyor musunuz?

**Bedir Camus: Bu soru bana değil, bir bütün olarak bileşenlere yöneliktir.

*Welat TV: Peki siz Müzakere Komisyonu Başkanı olarak ne düşünüyorsunuz?

**Bedir Camus: Ben müzakere heyetini temsil ediyorum ve müzakere heyetinin tavsiyeleri masada ve dosyalar içerisinde tartışılıyor. Kabul eden taraflar var, isteyen taraflar var, reddeden taraflar var.

Sonuçta bu, Suriye halkı arasında bir müzakeredir ve tüm Suriye halkına ülkelerini doğru yönetebilmeleri için en iyi seçenekleri sunan, hayal ettikleri sistemi kurmak için kendi aralarında müzakere etmeleri gerekmektedir.

*Welat TV: Bu konuda Bedir Camus olarak şahsi fikriniz nedir?

**Bedir Camus: Kişisel bir kararım yok çünkü temsil ettiğim kurum adına konuşuyorum.

Müzakere heyetinin toplantılarında fikrimi ifade ediyorum ve karar üzerinde mutabakata varıldığında benim kararım müzakere heyetinin kararı haline gelir.

Müzakere Komisyonu'nda devletin adı, devlet başkanının dini, federalizm ve idari veya siyasi ademi merkeziyetçilik dahil olmak üzere tartışılan birçok konu var.

Bütün bu konular muhalefet çerçevesinde ve müzakere heyetinde tartışılıyor ve bileşenler arasında uzlaşılan, üzerinde anlaşmaya varılan konular var. Bu, 2011'den önce yapamadığımız, sağlıklı ve güzel bir şey. Suriyeliler olarak bunu kendi aramızda konuşamıyorduk.

*Welat TV: Suriye'de devletin ve rejimin adı hep Arapçılığa odaklanıyor, bu konuda ne düşünüyorsunuz?

**Bedir Camus: Bu konu, devletin adı da dahil olmak üzere yeni anayasaya doğru ilerlemek için bileşenler arasında fikir birliğine varmak amacıyla müzakere heyetinde halen tartışılan 10 konudan biri.

Bir bileşenden, devletin adını değiştirmenin bileşenlerin hakkı olmadığı, parlamentonun ya da referandum ile Suriye devletinin adını Suriye halkının belirleme hakkı olduğunu söyleyen teklifler var.

Bunun kendi aramızda mutabakata varmamız gereken siyasi bir mutabakat olduğunu söyleyen Kürt Ulusal Konseyi (ENKS) başta olmak üzere başka partiler de var, Suriye halkı adına bu konuda karar vermeyi reddeden partiler de var.

Arap olmayan Suriyelinin hakkının verilmesi, Suriyeli Arap olanın da hakkının verilmesi, herkesin bu vatanı kendi vatanı olarak görmesi ve temsil etmesi için bu müzakereler Müzakere Komisyonu bünyesinde sağlıklı bir çerçevede görüş birliğine varılacak şekilde yapılıyor. Suriye'yi inşa etmek için el ele çalışılması gerekiyor ki, bir sorundan kaçarken başka bir sorunla karşılaşmayalım.

*Welat TV: Efrin ve Serêkaniyê'de çok sayıda ihlal yaşanıyor, bunları nasıl değerlendiriyorsunuz?

**Bedir Camus: Güçlü bir sistem, yönetim, merkezileşme, yargı, güçlü hükümetler ve siyasi çözüm olmazsa, ihlaller Efrin ve Serêkaniyê'de başlamadığı gibi, orada da bitmeyecektir. Maalesef bu krizler devam edecek, ama biz güçlü bir şekilde devam edeceğiz. Efrin'de olsun, Serêkaniyê'de olsun, herhangi bir bölgede meydana gelen tüm ihlalleri reddediyoruz. Biz Suriye'de sadece Kürt bölgelerine odaklanmıyoruz. Azez'de ihlaller var, Suriye'nin kuzeydoğusunda da ihlaller var, Suriye'nin kuzeydoğusundaki örgütlerden ve rejimden de ihlaller var, ama siyasi çözüm olmadığı sürece bu ihlaller devam edecek.

Koalisyon ve geçici hükümet, yasaları uygulamak ve ihlal edenlerden hesap sormak için yoğun bir şekilde çalışıyor. Azez'de ve diğer yerlerde açılan yüzlerce dava var.

İhlaller kesinlikle kabul edilemez ve biz ihlaller olsun diye devrim yapmadık. Bazı vakalara doğrudan müdahale ettim, ama gerçekte soruşturma yaptığımızda vakaların çoğu medyadan kaynaklandığını ve gerçek olmadığını gördüm.

Sorunlar yok demiyorum ama birçoğu abartılı. Adil davalarda ise failler ihraç edildi, hapse atıldı ve hesap soruldu.

Biz Komisyon olarak halkımızın haklarının ihlal edilmesini reddediyoruz. Bunları tüm uluslararası forumlarda savunacağız ve ister kendi bölgelerimizde ister rejim bölgelerinde, ister SDG bölgelerinde olsun, herhangi bir Suriye vatandaşına saldıran herkesle mücadele edeceğiz. Biz ihlaller olsun diye devrim yapmadık.

*Welat TV: Lübnan ve Filistin'de olup bitenler konusunda neler söylersiniz?

**Bedir Camus: Biz bir devrimin evlatlarıyız ve barışçıl bir devrimle yola çıktık, insan hakları ve insanca bir yaşam talep ediyoruz. İster Filistin'deki ister Lübnan'daki kardeşlerimiz olsun, sivillerin öldürülmesine kesinlikle karşıyız. Sivillere yönelik operasyonlara karşıyız.

Rejimin Suriye'ye çağırdığı Hizbullah gibi milislere yönelik operasyonlarda ise, Suriye halkını katleden bu milisler Suriye halkına yaptıklarının bedelini ödüyor.

Sivillerin öldürülmesini reddediyoruz, aksine yardım çağrısında bulunuyoruz. Ben sivillere yardım çağrısında bulundum, bu bizim inancımızdır, dinimizdir, ahlâkımızdır, devrimimizdir.

Yaşananlar bölgeyi çok üzüyor ve bölgede bu milisleri toplayıp yaratan, Suriye'yi uluslararası çatışma alanına çeviren de Suriye rejimidir ve bunun sorumluluğu ondadır.

İsrail'in Filistinlilere karşı işlediği suçlar kabul edilemez.

Filistin meselesi adil bir meseledir, 1948'den bugüne topraklarını savunan, devlet sahibi olma hakkına sahip bir halktır, yaklaşımımız iki devlet olması ve Filistin halkının bir devletinin olması, işgalcilerin çıkması yönündedir.

Rejimin, Suriye topraklarında bu kadar çok milis varlığıyla Suriye'deki durumu büyük ölçüde karmaşık hale getirdiğini ve bunun bedelini Suriye halkının ödediğini görüyoruz.

*Welat TV: Mülteci konusunda birçok ülkenin temsilcileriyle görüştünüz. Mülteciler için neler yaptınız?

**Bedir Camus: Son toplantımızı geçen hafta Cenevre'de yaptık. Savaş nedeniyle Suriye'ye dönmek zorunda kalan yüzbinlerce Suriyeli mülteci olduğu için uluslararası toplumu oradaki mültecileri korumaya çağırıyoruz. Bunların çoğunun tutuklandığına dair uluslararası raporlar var ve biz de bu insanları denetleyecek, izleyecek ve koruyacak bir uluslararası komitenin kurulması çağrısında bulunduk. Halen bu konu üzerinde çalışıyoruz ve şu anda New York'tan gelen bir heyetim mültecileri, tutukluları ve insan hakları konularını savunmak için Birleşmiş Milletler ve Güvenlik Konseyi'ndeki ülkelerle toplantılar yapıyor.

*Welat TV: Irak'ın Kürdistan Bölgesi'nde 250.000'den fazla Suriyeli Kürt mülteci var. Bunların Suriye muhalefeti tarafından ötekileştirildiğini düşünüyor musunuz? 

**Bedir Camus: Belki haklılar ama Müzakere Komisyonu'nun önemli bir parçası olan Kürt Ulusal Konseyi (ENKS) var ve Süryani örgütü de bizim buradaki temsilcilerimiz.

*Welat TV: Müzakere Komisyonu olarak Suriye halkının temsilcileriyle 170 toplantı yaptınız. Erbil ve Kürdistan Bölgesi'nde bir toplantı yeterli mi?

**Bedir Camus: Erbil, gerçekleştirilen toplantıların bir kısmı online, bir kısmı da bugünkü gibi canlı olarak gerçekleştirilmek üzere seçilen şehirlerden biriydi. Toplantının beşinci ayda Erbil'de yapılması gerekiyordu ancak seçimlerin varlığı ve Erbil'deki yetkilendirmeler ertelendi. Bugün buradayız ve bu ilk değil, son da olmayacak. Daha önce de katılmıştık ve müzakere heyetinin iki üyesi de onlar aracılığıyla Erbil'de bulunuyor. Toplantıları daha sürekli hale getirmeye çalışacağız. Erbil'deki insanlarımız sadece Kürt değil, her kesimden insan var ve biz onlarla tanışmak, onları dinlemek, onların sesi olmak istiyoruz.

*Welat TV: Son bir soru, siz Müzakere Komisyonu olarak Suriye halkının tüm bileşenlerini temsil ettiğinizi söylüyorsunuz. Müzakere Komisyonu Başkanı olarak Kürtçe biliyor musunuz veya Kürtçe hakkında herhangi bir şey öğrendiniz mi?

**Bedir Camus: Êvar baş (İyi akşamlar), Tu çawanî? (Nasılsın?) gibi bazı kelimeleri öğrendim. Kürt kardeşlerimle sohbetlerimizde bazı kelimeleri kullanıyoruz ama sürekli seyahat ettiğimizden arkadaşlarımızla buluşup yeni bir şey öğrenmeye vaktimiz olmuyor. Biz dil olarak Kürt kardeşlerimizden, dostlarımızdan mutlaka kelime öğreniyoruz ve bu bizim görevimiz. Suriye'nin geleceğinde Arapça ve Kürtçe dillerini de hayal ediyoruz, diğer unsurların da kültürleri korunacaktır. Muhalefetteki belgelerimizde, belirli bir Suriye bölgesindeki çoğunluk bileşenlerinin dilinin, Arapçanın yanında ikinci bir resmi dil olması söz konusu. Bu ülkemizin kültürel zenginliğidir, biz de onu koruyacağız ve savunacağız.